Türkiye Cumhuriyeti

Santiago Büyükelçiliği

Bilgi Notları

ÜLKE NOTU, 15.06.2012

Ülke ve Şehir ile İlgili Bilgiler:

 

Şili Güney Amerika kıtasının batısında, Pasifik Okyanusu boyunca 4000 km’den fazla ince bir kıyı şeridi şeklinde uzanan bir ülkedir. Doğusunda yüksekliği yer yer 6000 metreyi aşan ve ülkeyi bir uçtan diğerine kateden And Dağları Şili’yi komşuları Arjantin ve Bolivya’dan ayıran doğal bir sınırdır. Kuzey’de ise Peru ile sınırdaş olan Şili’nin bu bölgesinde dünyanın en kurak ve yüksek rakıma sahip çölü olan Atacama bulunmaktadır. Ülkenin batısında Pasifik Okyanusu, güneyinde önemli bir kısmı Arjantin’de kalan Patagonya ve Antarktika kıtası yer almaktadır. Yüzölçümü toplam 756.102 kilometre karedir. Yüzölçümü açısından Dünyanın 38. büyük ülkesi konumundadır.

 

17 milyonluk nüfusa sahip Şili’nin nüfusunun yaklaşık 7 milyon gibi büyük bir bölümü  Başkent Santiago’da ve şehrin civarında yaşamaktadır. Santiago şehri 1541 yılında kurulmuştur. Genel olarak bir Avrupa şehri görünümünde olan kent kısmen And Dağları ile çevrilidir. Şili’nin kültür, eğitim, sanayi ve finans merkezidir. Nispeten az  kar yağışı da alabilen, ılıman bir iklime sahiptir. Genel özellikleri ile şehrin ve civarının, kuru bir  Akdeniz iklimi olarak nitelendirildiği görülmektedir. Kuru havanın bir özelliği nedeniyle gece ve gündüz sıcaklık farkları belirgindir. Kentin çevresinde geniş tarım alanları  mevcuttur. Dünyadaki başkentler arasında, özellikle Latin Amerika’da en geniş ve en iyi işleyen metro ağlarından birisine sahiptir. Şehir, dağlardaki kayak merkezlerine 50-70 km., deniz kıyısına ise 120 km. uzaklıktadır. Şehir içinde özel spor klüpleri ve spor merkezleri mevcuttur. Şehir Merkezi’nde (Centro) özellikle İspanyol “kolonyel” mimari tarzında pek çok tarihi binaya rastlamak mümkündür.

 

Las Condes olarak adlandırılan şehrin doğu kesiminde ise modern ve yüksek katlı binalar iş merkezleri ve apartman daireleri yer almaktadır. Bu bölgenin iş merkezine (El Golf) yüksek modern binalar nedeniyle “Sanhattan” da denmektedir. Artan güvenlik sorunları nedeniyle çok katlı yeni binalar tercih edilmeye başlanmıştır.

Gündüz ve gece ısı farklılıklarının çok olduğu kente gelinirken, ülkede dört mevsim yaşandığı göz önünde tutularak yazlık ve kışlık giysilerin birarada getirilmesi yararlı olacaktır. Şehirde pek çok alışveriş merkezi ve tanınmış markaların mağazaları mevcuttur. Herhangi bir ürünün eksikliği hissedilmemektedir.

Bir deprem ülkesi olan Şili’de, özellikle de başkentin modern bölgelerinde  inşaat kalitesi yüksektir ve depreme dayanıklılık kriterlerine uygun binalar inşa edilmektedir. Şehirde kayda değer tek rutin sorun nispeten kirli olan havasıdır. Hava kirliliği özellikle kış aylarında (Mayıs-Eylül) artmaktadır. Şili Antarktika üzerindeki ozon katmanındaki incelme nedeniyle ultraviyole ışınlarından aşırı etkilenen ülkeler arasındadır, bu nedenle özellikle yaz aylarında (Aralık-Şubat) güneşten korunmak da sağlık açısından önem taşımaktadır.

Şili’de yaşayan göçmenlerin ve geçici işçilerin sayısının 700.000’i bulduğu belirtilmektedir. Göçmenlerin büyük kısmını Perulular, Bolivyalılar ve Kolombiyalılar oluşturmaktadır.

 

Şili’nin nüfusunun büyük bir kısmı Hristiyan Katoliktir. Çoğunluk İspanyol kökenli ve yerli halk (Mapuche) ile İspanyol karışımı melezlerden oluşmaktadır. Ülkeye çeşitli dönemlerde İtalya, Almanya, İsviçre, Fransa, İngiltere, Hırvatistan ve İspanya’nın Bask bölgesinden göçmenler gelmiştir.

 

Sayılarının 500.000’e yakın olduğu bildirilen ve Orta Doğu dışındaki en büyük Filistin asıllı topluluğu oluşturan, Latin Amerika geneline paralel şekilde Türk (Turco) olarak adlandırılan, Şili’ye I. Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı İmparatorluğundan göç etmiş bulunan bir Filistin kökenli (çoğu Hristiyan) topluluk da genelde Santiago’da yaşamaktadır. Az sayıda Lübnan ve Suriye kökenliler de bulunmaktadır. Bu nüfusun  da büyük kısmı Hristiyandır.

 

Şili’de eğitim dili İspanyolca olduğundan ve bazı özel okullar dışında yabancı dil dersleri bulunmadığından, başkent Santiago’da da ülke genelinde olduğu gibi İngilizce halkın çoğu tarafından tarafından bilinmemekte ve kullanılmamaktadır. Bu durumu güçlendiren bir diğer faktör, yabancı turistlerin büyük çoğunluğunun da İspanyolca konuşan komşu ülkelerden gelmesidir.

 

Şehirde görülebilecek belli başlı yerlerden, Los Dominicos El Sanatları Köyü, Şili’ye özgü el sanatları ürünlerinin satıldığı bir küçük köy tarzında inşa edilmiş olup, kulübe biçimindeki dükkanlardan meydana gelmiştir. Yanında çifte kubbeli tarihi bir kilise yer almaktadır.

 

Plaza de Armas (Silahlar Meydanı)’ın ortasında Şili’nin kurucusu Pedro de Valdivia’nın heykeli yer almaktadır. Kuruluşu 1541 yılına kadar geri gitmekte ve ismini İspanyolca’da silahların muhafaza edildiği yerden almaktadır. Şehrin en önemli dini yapısı olan Catedral Metropolitana da buradadır. Meydanda tarihi yapılara ilaveten turistler için kafe ve restoranlara, ayrıca öğleden sonraları sokak ressamlarına rastlamak mümkündür.

 

San Cristobal Tepesi, Santiago’nun kuzey bölümünde yer almakta ve dünyadaki örneklerin en büyüklerinden biri olan şehir parkının (Parque Metropolitana) içinde yer almaktadır. Deniz seviyesinin 880 metre üzerindedir. 1920’lerde Fransa tarafından hediye edilmiş olan 22 metre yüksekliğinde bir Meryem Ana Heykeli ile küçük bir kiliseyi barındırmaktadır. İçinde hayvanat bahçesi, büyük yüzme havuzları ve mesire yerleri vardır.

 

Şili Ekonomisi ile ilgili bilgiler:

 

Şili ekonomisi 27 Şubat 2010 tarihinde meydana gelen ve ülke nüfusunun yaklaşık %80’inin yaşadığı geniş bir coğrafyayı etkileyen yıkıcı deprem ve tsunami felaketleri sonrasında kısa süreli yaşanan durgunluğa rağmen ekonominin can damarı olan bakır fiyatlarının dünya borsalarında önemli oranda yükselmesinin de sayesinde olumlu atılımlar gerçekleştirmiştir.  Şili Pesosu yıl içerisinde ABD Doları karşısında yaklaşık %15 değer  kazanmıştır.

Son açıklanan resmi rakamlara göre işsizlik oranı %6,6’dır. Son 1 yıl baz alındığında enflasyon oranı % 3,8 olarak gerçekleşmiştir. Elektrik ve ulaşım fiyatları enerji alanında dışa bağımlı durumda bulunan Şili’de en fazla artış gösteren kalemler olmuştur. Yıl içerisinde merkez bankasının çeşitli kereler gerçekleştirdiği faiz artırımları sonrasında yıllık faiz oranı 2009 yılı sonundaki % 0,75 oranından % 5’e yükseltilmiştir. 2011 yılı ekonomik büyüme oranı ise %5,9 olarak gerçekleşmiştir.

Son dönemde Şili Pesosunun ABD Doları karşında oldukça değer kazanması sonrasında Şili ihracatı ve özellikle tarım sektörünün olumsuz etkilenmemesi için Merkez Bankası müdahalede bulunmuştur.

Merkez Bankası müdahalesinin ardından, 2009 yılı Ocak ayından itibaren ABD Dolarının, Şili Pesosu karşısındaki değer kaybı yaklaşık %15’e ulaşmıştır. 2000’li yılların başında 763 Peso’ya  kadar yükselen Dolar, halihazırda 500 Peso civarında seyretmektedir. Nitekim 2008 yılı başında ise ABD Doları 432 Peso’ya kadar düşmüştür. Dolar-Peso değerleri zaman zaman aynı yıl içerisinde  çok yüksek oranlarda değişebilmektedir.

 

Eğitim-Öğretim Durumu:

 

Şili’de İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca eğitim veren özel ilköğretim okulları ve liseler mevcuttur. Ülkedeki devlet okullarında ve özel okullarda zorunlu eğitim süresi 12 yıldır. Ortaöğretim-lise bitirme sınavı uygulaması yoktur. Öğrenim yılı sonbahar mevsimi olan Mart ayı başında başlayıp, 15 Aralık’ta (Noel tatili öncesinde) sona ermektedir. Santiago’da Uluslararası Bakalorya Diploması veren okullar da vardır. Üniversitelerde eğitim dili yalnızca İspanyolca olup, lisans düzeyinde yabancı dilde eğitim veren üniversite yoktur. Ancak, örneğin İngilizce dilinde master ve doktora yapma imkanı bulunmaktadır. Gerek Devlet Üniversitelerinin gerek çok sayıdaki Özel Üniversitenin eğitim düzeyi yüksektir. En önde gelenleri Universidad Catolica ve Universidad de Chile’dir. Her üniversite öğrenci kabul kriterlerini özel olarak belirleyebilmektedir. Avukatlık ünvanı (hukuk fakülteleri) ve tıp alanındaki ünvanlar (tıp fakülteleri, eczacılık fakülteleri, hastabakıcılık okulları) diploma denklik sorununun en çok yaşandığı bölümlerdir.

 

 

Sağlık Hizmetleri:

 

Şili sağlık hizmetleri konusunda ülke genelinde Avrupa ülkeleri düzeyinde sayılmamakla beraber, Santiago’da iyi seviyede hizmet veren özel hastahane ve klinikler mevcuttur. (Başlıcaları, Clinica Alemana, Clinica Las Condes, Clinica Indisa, Clinica Santa Maria) Tıp öğrenimini veya ihtisasını yabancı ülkelerde yapmış olan doktorlar İngilizce ve Almanca dillerini konuşabilmekle birlikte, genel olarak değerlendirildiğinde yabancı dille anlaşma imkanı istisnaidir. Aynı firmaya ait ve aynı adı (Ahumada, Cruz Verde, Salco Brand vb.) taşıyan pek çok eczane zincirinin bulunduğu ve şehrin özellikle merkezi semtlerindekilerden bazılarının Cumartesi, Pazar dahil 24 saat açık oldukları görülmektedir. Bazı büyük alış-veriş merkezleri içinde olan eczaneler de sürekli açıktır. Avrupa veya ABD’den ithal edilen pek çok ilaç piyasada bulunabilmektedir.

 

Basın-Yayın:

 

Santiago’da İspanyolca olarak 10 kadar günlük gazete ve birçok haftalık ve aylık dergi yayınlanmaktadır. Şili’de yüksek tirajlı gazetelerin belli başlıları şunlardır: El Mercurio (muhafazakar), La Nacion (hükümet gazetesi), La Segunda (muhafazakar), La Tercera (muhafazakar), Las Ultimas Noticias (muhafazakar), La Hora (merkez), El Siglo (haftalık, Komunist Parti yayın organı). İnternet üzerinden yayınlanan ve abonelik suretiyle izlenebilen “Santiago Times” adlı İngilizce günlük bir gazeteyle, haftada bir yayınlanan “News Review” adlı İngilizce bir gazete mevcuttur.

 

Kablolu Televizyondan, İngilizce olarak CNN, BBC News, Deutsche Welle, Fransız Televizyonu TV5 izlenebilmektedir. Ayrıca, HBO, Warner Channel, Cine Canal vb. kanallarda İngilizce orijinali ile yayınlanan filmler ve diziler İspanyolca altyazılı olarak verilmektedir. 8 ulusal televizyon kanalı İspanyolca yayın yapmaktadır.

 

 

Kültür:

 

Şili’de kültür ve sanatın gelişimi, ulusal kültür mirasının korunması ve geliştirilmesi ile vatandaşların ülkenin kültür yaşamına katılımını sağlamaktan sorumlu temel kurum bağlı Ulusal Kültür ve Sanat Konseyi’dir (Şili Kültür Bakanlığı olarak da anılmaktadır). 

 

Konseyin belli başlı görevleri, kültür politikalarının belirlenerek uygulamaya konulması, değerlendirilmesi ve yenilenmesi, kültürel ve sanatsal faaliyetlerle ilgili eğitim ve araştırma çalışmalarının geliştirilmesi, kültür ve sanat hayatına ferdi ve kurumsal düzeyde katılımın desteklenmesi, kültür ve sanat faaliyetleri ve eserleri ile bunların üretimi ve yayılmasıyla ilgili teknolojiye erişim olanaklarının kolaylaştırılması, Eğitim Bakanlığıyla işbirliği içinde ulusal eğitim sistemiyle sürekli bir bağ kurarak, eğitim sistemi plan ve programlarında kültür ve sanat unsurlarına yer verilmesinin sağlanması, ülkenin kültürel kapasitesinin yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası seviyede gelişiminin desteklenmesi, kültür ve sanat faaliyetleri için altyapı çalışmalarının teşvik edilmesi olarak sıralanabilir.

 

Şili’de külütürel aktiviteler Şili toplumu tarafından ilgiyle izlenmektedir. Santiago, tiyatro, kütüphane ve kültür salonları açısından zengin bir kenttir. Halkın eğitim ve kültür düzeyi yüksektir. Okuma alışkanlığı yaygındır. 

 

 

Şili’deki Vatandaşlarımız:

 

2011 yılı sonu itibariyle Şili’de ikamet izni sahibi 250 civarında vatandaşımız bulunmaktadır. Bunların bir kısmı Santiago, Valparaiso, Vina del Mar, Concepcion ve Iquique şehirlerinde yaşamakta, arazi alım-satımı, restoran işletmeciliği (dönerci), halı ticareti (antika), ikinci el kıyafet ve oyuncak eşya ticareti, ilaç-laboratuvar malzemeleri şirketi, mühendislik gibi işlerle meşgul olmaktadırlar. Başkentin 800 km güneyindeki Osorno şehrinde Mardin’den Şili’ye göç etmiş Süryani asıllı bazı vatandaşlarımız yaşamakta, tuhafiyecilik, süpermarket işletmeciliği yapmaktadırlar. Ayrıca çeşitli sebeplerle Şili’ye göç etmiş ve çoğunluğu Santiago’da mukim az sayıda diğer gayrimüslim (Musevi ve Ermeni kökenli) vatandaşlarımız da bulunmaktadır.

 

Şili’deki vatandaş sayımızın son dönemlerde arttığı müşahade edilmektedir. Gerçek sayının kayıtlı vatandaş sayısının iki katı olabileceği düşünülmektedir. Bu artışın, Şili’nin Türk vatandaşlarından 3 aylık turistik girişlerde vize aramaması, çalışma ve oturma iznini nisbeten kolay vermesi ve burada işyeri sahibi olan vatandaşlarımızın Türkiye’de bulunan akraba ve yakınlarını, bölgede nispeten iyi ekonomik koşullara sahip olan Şili’ye gelmeye teşvik etmelerinden kaynaklandığı düşünülmektedir.